Norveçli yazar Kunt Hamsun’un (1859-1952) başyapıtlarından olan ve 1884 yılında yayımlanan Pan, yazarın uç noktadaki bir bireyselliği romanları arasında yer alır. Teğmen Glahn ile Edvarda’nın mutsuz aşkları çerçevesinde gelişen roman, Kuzey’in doğa evrenini de neredeyse kahramanları arasına katmıştır. Bu iki insanın kişiliklerinin derinliğinde, lirik bir çerçeveye yerleştirilen doğa yaşantılarıyla, ruhbilimsel çözümlerin ürünü konumların birleşmesi sonucu ortaya çıkan bütün, belki de romanın asıl kahramanıdır. Hamsun’un romanındaki Glahn tipi, aynı zamanda modern dünyada doğayla kaynaşarak uygarlığa yabancı düşen bireyi temsil eder. Tıpkı çobanların ölümlü tanrısı Pan gibi, Glahn da kurtuluşu yalnızca doğa’da bulabilen bir kişidir. Behçet Necatigil’in çevirisiyle değeri bir kat daha artan Pan, yıllar boyunca yıktığı doğayı şimdi koruma peşine düşen insanoğluna, bu doğaya ilişkin yepyeni bakış açıları sunacaktır.
AHMET CEMAL